Bất chấp những tuyên bố lạc quan từ Tổng thống Mỹ Donald Trump về một cuộc hội đàm “rất tốt đẹp” bên lề Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, các kênh ngoại giao thực tế và giới chức hai nước lại vẽ nên một bức tranh trái ngược. Sự hoài nghi từ Bộ Ngoại giao Mỹ kết hợp với làn sóng chỉ trích gay gắt trong nội bộ chính quyền Tehran đang khiến triển vọng đạt được thỏa thuận giữa Washington và Iran rơi vào bế tắc.
Tuyên bố tích cực từ Tổng thống Trump và thực tế từ phía Mỹ
Trong các phát biểu mới nhất tại New York, Tổng thống Donald Trump khẳng định phái đoàn Mỹ — do đặc phái viên Steve Witkoff cùng cựu cố vấn Jared Kushner dẫn đầu — đã hoàn tất cuộc làm việc kéo dài 3 giờ với các đại diện và bên trung gian của Iran. Ông Trump mô tả cuộc gặp là “rất tốt đẹp”, mang lại “kỳ vọng lớn” và tái khẳng định hai bên đang tiến gần hơn đến một thỏa thuận.
Tuy nhiên, bức tranh màu hồng mà Tổng thống Mỹ phác họa nhanh chóng bị làm mờ bởi sự thận trọng từ giới chức ngoại giao Mỹ. Theo các báo cáo từ CNBC và Reuters, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cùng bộ sậu ngoại giao đánh giá tiến trình thực tế chưa ghi nhận đà tiến triển đáng kể nào. Các quan chức Mỹ chỉ ra rằng khoảng cách giữa yêu cầu tháo gỡ toàn bộ lệnh trừng phạt từ Iran và đòi hỏi của Mỹ về việc Tehran phải từ bỏ hoàn toàn chương trình làm giàu uranium vẫn ở mức quá xa để có thể san lấp trong một vài cuộc gặp ngắn.
Sóng gió nội bộ tại Iran: Ngoại trưởng bị yêu cầu giải trình
Trái ngược với sự hào hứng của phía Mỹ, tiến trình tiếp xúc này đang gặp phải sự phản đối dữ dội ngay trong lòng chính quyền Iran.
Theo hãng thông thông tấn Tasnim (Iran), Ngoại trưởng Iran Amir-Abdollahian đang đối mặt với sức ép lớn từ các cơ quan quản lý an ninh trong nước. Các nguồn tin chỉ ra rằng các tương tác giữa ông và đặc phái viên Steve Witkoff của phía Mỹ đã diễn ra mà không có sự phối hợp hay phê chuẩn từ Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran.
Giới chức an ninh Iran nhấn mạnh:
- Sai lệch ủy quyền: Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, ông Mohsen Rezaei, khẳng định kế hoạch ban đầu chỉ dừng lại ở việc chuyển giao 7 điều kiện khung của Tehran thông qua quốc gia trung gian (như Oman hay Qatar).
- Yêu cầu giải trình: Việc ngoại trưởng Iran tương tác trực tiếp ngoài phạm vi cho phép bị coi là hành động “không thích hợp” và đi ngược lại lợi ích quốc gia. Ông Amir-Abdollahian sẽ phải chính thức giải trình trước các cơ quan chức năng và công luận trong nước.
Đàm phán rơi vào thế “Dậm chân tại chỗ”
Sự lệch pha giữa tuyên bố của các lãnh đạo và diễn biến thực tế cho thấy tiến trình ngoại giao Mỹ – Iran đang rơi vào trạng thái bế tắc phức tạp:
- Chiến thuật “Căng – Nhả” của Washington: Việc Tổng thống Trump vừa đe dọa “tiêu diệt” chế độ nếu không đạt thỏa thuận, vừa khen ngợi các cuộc đàm phán ngay sau đó khiến giới quan sát nhận định đây là chiến thuật gia tăng áp lực tối đa. Sự bất nhất này khiến phía Iran nghi ngờ tính chân thành của Washington.
- Khủng hoảng niềm tin và Rủi ro địa chính trị: Phía Iran đòi hỏi điều kiện tiên quyết là Mỹ phải dỡ bỏ hoàn toàn lệnh trừng phạt kinh tế trước khi tính đến việc mở lại toàn bộ luồng vận tải qua Eo biển Hormuz. Trong khi đó, các thành phần cứng rắn tại Tehran liên tục cản trở các nỗ lực tiếp xúc trực tiếp.
Nhận định thị trường: Giá dầu quay đầu tăng vọt, Giá vàng lao dốc sâu
Sự sụp đổ của kỳ vọng ngoại giao ngắn hạn lập tức tạo ra cú sốc phản ứng dây chuyền trên thị trường tài chính toàn cầu ngay sau khi cả Washington và Tehran chính thức phủ nhận các thông tin tiến triển đàm phán:
Giá dầu thô tái lập đà tăng nóng: Hy vọng về một thỏa thuận giúp khai thông trở lại Eo biển Hormuz tan vỡ đã khiến tâm lý lo ngại đứt gãy nguồn cung bùng nổ trở lại. Giá dầu Brent lập tức bật tăng hơn 2% tái chiếm và vượt mốc 101 USD/thùng, trong khi dầu thô WTI của Mỹ cũng leo dốc tiến sát ngưỡng 92 – 95 USD/thùng. Việc các đường ống thay thế chưa thể gánh toàn bộ tải lượng vận tải kết hợp với sự bế tắc ngoại giao đang đặt thị trường năng lượng vào trạng thái báo động đỏ về rủi ro nguồn cung.
Giá vàng giao ngay chịu áp lực chốt lời sâu: Mặc dù căng thẳng địa chính trị thường là bệ đỡ cho tài sản trú ẩn, việc kỳ vọng đàm phán bất thành đã dấy lên lo ngại về một vòng xoáy lạm phát mới do giá năng lượng tăng. Lạm phát tăng tốc kéo theo lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ và đồng USD củng cố sức mạnh, đẩy giá vàng thế giới vào đợt điều chỉnh giảm sâu mất hơn 1% kỹ thuật (rớt khỏi các vùng hỗ trợ ngắn hạn lùi sát mốc 4.300 USD/oz).
Diễn biến trái chiều giữa giá dầu và giá vàng phản ánh bức tranh vĩ mô phức tạp: thị trường hiện đang tái định giá rủi ro lạm phát dài hạn xuất phát từ bão giá năng lượng cao hơn là yếu tố trú ẩn an toàn thuần túy. Chừng nào hai bên chưa phát đi các tín hiệu ngoại giao mang tính xây dựng thực chất, biến động của cả giá năng lượng lẫn kim loại quý được dự báo sẽ tiếp tục duy trì ở biên độ cực đại.
Chúc các bạn giao dịch thành công!