Một điều khoản đặc biệt trong bản Bản ghi nhớ ghi nhớ (MoU) vừa được ký kết giữa Mỹ và Iran đã chính thức lộ diện, tạo ra một cơn địa chấn thực sự trên thị trường năng lượng và tài chính toàn cầu. Theo các nguồn tin rò rỉ độc quyền, Washington đã chấp thuận cho phép Tehran lập tức xuất khẩu dầu thô và nhiên liệu trở lại ngay sau khi thỏa thuận được ký kết.
Lệnh miễn trừ trừng phạt có hiệu lực ngay lập tức
Báo cáo độc quyền từ The Wall Street Journal (WSJ), dẫn nguồn từ các quan chức quen thuộc với cuộc đàm phán, cho thấy quy mô nhượng bộ kinh tế rất lớn từ phía Mỹ để đổi lấy việc chấm dứt cuộc chiến kéo dài 4 tháng qua:
- Kích hoạt dòng chảy dầu: Quyết định miễn trừ trừng phạt đối với hoạt động xuất khẩu dầu mỏ của Iran sẽ có hiệu lực ngay khi các bên đặt bút ký vào bản thỏa thuận chung.
- Mở khóa toàn bộ dịch vụ đi kèm: Điều khoản này không chỉ cho phép mua bán dầu đơn thuần mà còn bao gồm việc dỡ bỏ hoàn toàn lệnh cấm đối với các dịch vụ bổ trợ thiết yếu như ngân hàng quốc tế, vận tải biển và bảo hiểm hàng hải – những mắt xích bắt buộc để dòng tiền và hàng hóa lưu thông tự do.
- Tín hiệu thực địa: Nhóm giám sát United Against Nuclear Iran báo cáo một siêu tàu chở dầu (supertanker) của Iran chứa đầy dầu thô đã chính thức rời cảng Chabahar, vượt qua hàng rào phong tỏa trước đây của Mỹ và đang bật định vị di chuyển ra khỏi Vịnh Oman.
Thỏa thuận dựa trên hiệu suất và các điều kiện ràng buộc
Mặc dù trao cho Iran đòn bẩy kinh tế khổng lồ (ước tính mang lại cho Tehran tới 10 tỷ USD chỉ trong 60 ngày đầu tiên), phía Mỹ khẳng định đây là một chính sách tiền tệ và ngoại giao dựa trên hiệu suất thực tế (performance-based agreement):
Trả lời hãng tin Anadolu Agency, một quan chức cấp cao của Mỹ nhấn mạnh: “Iran chỉ có thể tiếp cận các lợi ích kinh tế của MoU nếu họ tuân thủ nghiêm ngặt mọi điểm đã cam kết, bao gồm việc không phát triển vũ khí hạt nhân, vô hiệu hóa các vật liệu làm giàu và tuyệt đối không can thiệp vào quyền tự do hàng hải tại Eo biển Hormuz.”
Theo lộ trình được Al Arabiya và The Jerusalem Post tiết lộ, bản ghi nhớ điện tử đã được phê duyệt vào Chủ nhật và lễ ký kết chính thức sẽ diễn ra tại Thụy Sĩ vào thứ Sáu tới, tạo tiền đề cho một Nghị quyết mang tính ràng buộc của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc.
Phản ứng đảo chiều của thị trường năng lượng toàn cầu
Thông tin rò rỉ từ WSJ ngay lập tức bẻ gãy đà tăng trước đó của thị trường hàng hóa và kích hoạt một làn sóng định giá lại dòng vốn:
- Giá dầu thô lao dốc: Giá dầu Brent tiêu chuẩn toàn cầu lập tức bốc hơi hơn 4.5%, rơi sâu xuống dưới mốc 83.40 USD/thùng khi thị trường chuẩn bị đón nhận nguồn cung dầu giá rẻ khổng lồ từ Iran tràn vào hệ thống.
- Giảm áp lực thắt chặt tiền tệ: Việc giá năng lượng sụt giảm mạnh đã giải tỏa “gánh nặng” lạm phát cho cuộc họp FOMC tuần này của Fed dưới sự dẫn dắt của tân Chủ tịch Kevin Warsh. Giới phân tích nhận định nguy cơ lạm phát đình lạm (stagflation) đã tạm thời bị đẩy lùi, giúp các ngân hàng trung ương có không gian nới lỏng các thông điệp diều hâu trong nửa cuối năm 2026.